Net-billing 2026 — jak naprawdę rozlicza się fotowoltaika

Czym jest net-billing i kogo dotyczy

Net-billing to system rozliczania prosumentów obowiązujący dla wszystkich instalacji fotowoltaicznych zgłoszonych do sieci od 1 kwietnia 2022 roku. Zastąpił wcześniejszy system opustów (net-metering), w którym za każdą 1 kWh oddaną do sieci odbierało się 0,8 kWh za darmo.

Fundamentalna różnica: net-metering rozliczał energię ilościowo (kWh za kWh), a net-billing rozlicza ją wartościowo (złotówki za złotówki):

• Energię oddaną do sieci sprzedajesz — po cenie rynkowej, która jest zmienna i zwykle najniższa właśnie wtedy, gdy panele produkują najwięcej,
• energię pobraną z sieci kupujesz — po pełnej taryfie sprzedawcy (ok. 1,20 zł/kWh z opłatami dystrybucyjnymi).

Ta asymetria to sedno systemu: kilowatogodzina „sprzedana" w południe jest warta zwykle 2–3 razy mniej niż kilowatogodzina „kupiona" wieczorem. Cała strategia opłacalnej fotowoltaiki w 2026 roku wynika z tego jednego zdania.

Depozyt prosumencki — jak działa krok po kroku

Rozliczenie odbywa się przez tzw. depozyt prosumencki — wirtualny portfel prowadzony przez Twojego sprzedawcę energii. Mechanizm wygląda tak:

1. Twoja instalacja produkuje prąd. To, co zużyjesz na bieżąco (autokonsumpcja), w ogóle nie przechodzi przez licznik — to czysta oszczędność po pełnej cenie prądu.
2. Nadwyżka płynie do sieci. Licznik dwukierunkowy rejestruje każdą oddaną kilowatogodzinę.
3. Nadwyżka jest wyceniana po rynkowej cenie energii (w wariancie miesięcznym RCEm — z współczynnikiem 1,23) i jej wartość trafia na Twój depozyt.
4. Gdy pobierasz prąd z sieci (wieczorem, w nocy, zimą), rachunek za energię czynną jest opłacany środkami z depozytu. Opłaty dystrybucyjne płacisz normalnie.
5. Środki w depozycie żyją 12 miesięcy. Nadwyżka niewykorzystana po roku nie przepada w całości, ale zwracana jest tylko częściowo (do 20% przy rozliczeniu RCEm, do 30% przy RCE godzinowej) — więc „przewymiarowana" instalacja produkująca ogromne nadwyżki to zamrożone pieniądze.

Ceny godzinowe RCE i współczynnik 1,23

Do połowy 2024 roku nadwyżki wyceniano po średniej cenie miesięcznej (RCEm). Od 1 lipca 2024 domyślnym systemem dla nowych prosumentów jest wycena godzinowa (RCE) — cena Twojej energii zmienia się co godzinę, zgodnie z rynkiem (prosumenci przyłączeni wcześniej mogli pozostać przy rozliczeniu miesięcznym). W praktyce oznacza to, że w słoneczne południe, gdy wszystkie instalacje w Polsce produkują na maksimum, ceny rynkowe bywają bardzo niskie (a w skrajnych godzinach nawet zerowe), natomiast wieczorem — gdy Twoja instalacja już nie produkuje — są najwyższe. Aktualne stawki RCE publikuje operator sieci przesyłowej PSE.

Po nowelizacji przepisów z końca 2024 roku prosument ma wybór między dwoma wariantami rozliczenia:

• miesięczny (RCEm) z współczynnikiem 1,23 — wartość nadwyżki liczona po średniej cenie miesięcznej i powiększana o 23% (np. przy RCEm 0,35 zł/kWh na depozyt trafia ok. 0,43 zł/kWh); zwrot niewykorzystanej rocznej nadpłaty do 20%,
• godzinowy (RCE) bez współczynnika — wartość liczona po cenach godzinowych; w zamian zwrot niewykorzystanej nadpłaty jest wyższy — do 30%.

Który wariant wygrywa, zależy od profilu produkcji i zużycia — dla większości domów różnica jest niewielka, a wybór warto skonsultować przy rozliczeniu rocznym. Żaden z wariantów nie zmienia jednak zasadniczej asymetrii: energia kupowana z sieci nadal kosztuje ok. 1,20 zł/kWh, a oddawana jest warta wyraźnie mniej.

	Energia zużyta na bieżąco	Energia oddana do sieci
Ile jest warta	ok. 1,20 zł/kWh (unikasz zakupu)	zwykle 0,30–0,50 zł/kWh (zależnie od wariantu rozliczenia)
Kiedy powstaje	gdy zużywasz prąd w trakcie produkcji	gdy produkcja przewyższa zużycie
Wniosek	każda kWh przesunięta z „oddanej" do „zużytej" jest warta 2–3 razy więcej

Przykład: dom z instalacją 8 kWp

Rodzina zużywa rocznie ok. 6 000 kWh i montuje instalację 8 kWp, która produkuje ok. 8 000 kWh rocznie. Bez magazynu typowy rozkład wygląda tak:

• Autokonsumpcja ok. 30% → 2 400 kWh zużyte na bieżąco = ok. 2 880 zł oszczędności (2 400 × 1,20 zł),
• Nadwyżka 5 600 kWh oddana do sieci → na depozyt trafia ok. 2 240 zł (przy średnio 0,40 zł/kWh z współczynnikiem),
• z depozytu rodzina opłaca energię pobieraną wieczorami i zimą (3 600 kWh × ok. 1,20 zł = 4 320 zł) — depozyt pokrywa około połowy tej kwoty.

Łączna korzyść to ok. 5 100 zł rocznie — bardzo dobrze, ale zauważ, że 2 400 kWh autokonsumpcji dało więcej korzyści niż 5 600 kWh sprzedane do sieci. Dokładne ceny instalacji z tego przykładu znajdziesz w artykule ile kosztuje fotowoltaika w 2026.

Autokonsumpcja — najważniejsza liczba w net-billingu

Skoro kWh zużyta jest warta 2–3 razy więcej niż oddana, opłacalność instalacji rośnie wprost proporcjonalnie do autokonsumpcji. Jak ją zwiększyć?

1. Przesuń zużycie na godziny produkcji — pralka, zmywarka, bojler i ładowanie auta w południe zamiast wieczorem. Realny zysk: kilka punktów procentowych.
2. Grzej wodę nadwyżkami — grzałka w zasobniku CWU sterowana nadwyżką to najtańszy „magazyn" (w formie ciepłej wody).
3. Zamontuj magazyn energii — jedyne rozwiązanie, które podnosi autokonsumpcję skokowo: z ok. 25–35% do nawet 70–80%.
4. Nie przewymiaruj instalacji — moc dobrana do realnego zużycia zawsze wygra z „jak największą" instalacją. Jak ją policzyć, piszemy w artykule jaka moc fotowoltaiki.

Jak magazyn energii zmienia rachunek

Magazyn robi w net-billingu dokładnie to, czego system „karze" nie robić: zamiast sprzedawać tanio w południe i kupować drogo wieczorem — przechowuje nadwyżkę i oddaje ją, gdy jej potrzebujesz. W przykładzie z instalacją 8 kWp magazyn 10,24 kWh potrafi podnieść autokonsumpcję do ok. 70%, co daje ok. 6 700 zł łącznej rocznej korzyści zamiast 5 100 zł — a kosztuje tylko ok. 3 132 zł dopłaty do ceny instalacji.

Do tego dochodzi drugi argument, o którym piszemy szerzej w artykule fotowoltaika z magazynem czy bez: od września 2026 rusza nabór programu dotacji do magazynów energii (do 19 000 zł) — szczegóły w naszym przewodniku po dotacjach na fotowoltaikę i magazyny.

Najczęstsze pytania

← Wróć do bazy wiedzy